بالون » هوش مالی » آینده پژوهی

آینده پژوهی

از نظر زمانی انسان در هر لحظه از عمر خود تنها به لحظه حال دسترسی دارد. آینده در حقیقت محصول تلاش‌های او است. همه ما در طول روز بارها به آینده فکر می‌کنیم.

مهمترین نکته در مورد آینده این است که از گذشته و سبک زندگی و اهداف ما در آن دوران ناشی می‌شود. نقطه مشترک بین همه انسان‌ها این است که علاقه دارند آینده‌ای روشن و شیرین در انتظار آنها باشد.

این علاقه در کارآفرینان و افراد فعال در مشاغل سخت بیشتر است؛ زیرا آنها می‌خواهند بدانند در مسیر حرفه‌ای درست قرار دارند؟ نتیجه تلاش‌های آنها چگونه خواهد بود؟ برای تحقق اهداف در آینده باید از چه استراتژی‌هایی استفاده کنند؟

پاسخ به همه این مسائل در حوزه آینده پژوهی قرار می‌گیرد. این مقاله را به بررسی این علم اختصاص می دهیم.

آینده پژوهی

آینده پژوهی چیست

در یک تعریف ساده باید بگوییم که بررسی و تحقیق در مورد آینده و حوادث آن در حقیقت نوعی نگرش تلفیقی در مورد جهان و وقایع آن است. به همین دلیل، این حوزه علمی برای دستیابی به ایده‌های موثر و کارآمد از شیوه مطالعات بین‌رشته‌ای کمک می‌گیرد.

هدف اصلی در این حوزه دستیابی به دیدگاهی جامع و مختصر با استفاده از شیوه پژوهشی پیشرو است. اغلب پژوهشگران در حوزه اصلی خود دست به تحقیقات مختلف زده و نتایج به‌دست‌آمده را منتشر می‌کنند؛ اما محقق آینده‌پژوه سعی می‌کند قوانین و دیدگاه‌های موجود را تغییر دهد و نگرش‌های مبتکرانه‌تر خلق کند.

هدف اصلی آینده پژوهی شناسایی و تحلیل ابعاد تازه‌ای از جهان است که هنوز وارد زندگی انسان نشده‌اند. در این نوع نگرش، محققین سعی می‌کنند با توجه به واقعیات موجود بر روی تحولاتی متمرکز می‌شوند که ایده‌های به‌دست‌آمده از آنها بتواند زندگی بشر را کاملا تحت تاثیر قرار دهد.

تلفیق علم و هنر برای بررسی و تحلیل وقایع آینده

با اطمینان می‌توان گفت که بررسی و تحلیل وقایع آینده، علم است و بر اساس درک مسائل مختلف و تحلیل داده‌ها و اطلاعات و در نهایت استدلال انجام می‌شود. در تمام این مراحل بر اساس قواعد و قوانین حاکم بر اصولی علمی عمل می‌شود.

نتایج به‌دست‌آمده از این روش نیز می‌تواند به انواع مختلف ارزش‌های اجتماعی تبدیل شده و در جوامع اجرا شوند. از سوی دیگر، این علم را می‌توان نوعی هنر در نظر گرفت؛ زیرا در بسیاری از موارد محقق با تکیه بر احساسات و تخیل خود به تحلیل وقایع احتمالی می‌پردازد.

اهداف آینده پژوهی

بررسی‌ها نشان می‌دهد که علم پیش‌بینی و تحلیل آینده سه هدف اصلی را دنبال می‌کند. این سه هدف عبارتند از:

  • حدس حالات و وقایع احتمالی در آینده
  • ارزیابی و تحلیل آینده حتمی بشر
  • انتخاب و گزینش آینده مطلوب

با توجه به روش‌هایی که پژوهشگران برای تحلیل آینده استفاده می‌کنند، تنها دستیابی به یک یا دو دسته از این اهداف امکان‌پذیر است. به همین دلیل، برای اینکه بتوانیم با پیش‌بینی آینده به هر سه دسته اهداف فوق دست پیدا کنیم باید از ابزارها و روش‌های متعددی کمک بگیریم. اگر از روش‌هایی استفاده کنیم که شرایط فعلی را تحلیل می‌کند، تنها می‌توانیم آینده حتمی بشر را پیش‌بینی کنیم.

مطمئنا، با اتخاذ این رویکرد نمی‌توانیم اطلاعات کافی در مورد اینکه آینده مطلوب بشر و جهان چگونه خواهد بود و از چه راهی می‌توان به آن دست یافت، به دست آوریم. پژوهشگران پس از سال‌ها بررسی به این نتیجه دست یافته‌اند برای پیش‌بینی آینده مطلوب و دسترسی به آن باید در تحلیل وقایع بر 5 جنبه مختلف متمرکز شویم. این جنبه‌ها عبارتند از:

  1. شناسایی و بررسی تغییرات
  2. تحلیل تغییرات
  3. پیش‌بینی حالت‌های جایگزین
  4. ترسیم و تجسم حالت مطلوب هر واقعه
  5. برنامه‌ریزی و تعیین نقشه راه برای دستیابی به آینده مطلوب

انواع روش‌های آینده پژوهی

در تمام دوره‌های تاریخ، بشر علاقه‌مند بوده که بتواند آینده و حوادث مرتبط با آن را پیش‌بینی کند؛ اما از جنگ جهانی دوم، دانشمندانی در حوزه تحلیل حوادث آینده مشغول به کار شدند که از نام آینده‌پژوه برای معرفی خود استفاده کردند. این دسته از افراد به‌منظور پیش‌بینی آینده، نیازمند گسترش روش‌های کمی و کیفی بودند.

عامل اصلی که می‌تواند تحلیل وقایع آینده را از طالع بینی یا کف‌بینی و این نمونه خرافات متمایز کند، استناد و تکیه بر عقل در تحلیل و پیش‌بینی آینده است. با این حال، همه پژوهشگران مطمئن هستند که شناخت قطعی و کامل آینده امکان‌پذیر نیست و هر حادثه‌ای در زمان حال می‌تواند تغییری عظیم در آینده ایجاد کند.

شناسایی و ارزیابی وقایع احتمالی در آینده اصلی‌ترین روش و رویکرد در آینده پژوهی است. البته این روش ادعا نمی‌کند که می‌تواند حوادث آینده را کاملا پیش‌بینی کند. بلکه، هدف اصلی از اجرای آن تسهیل شناخت وقایع احتمالی برای کمک به تصمیم‌گیری بهتر در زمان حال است.

تصمیم‌گیری یک از ارکان اصلی در جهان است که در ساخت آینده تاثیر بسزایی دارد. ما بدون آگاهی از حوادث آینده یا با شناخت نسبی از این وقایع ناچار به تصمیم‌گیری هستیم، علم تحلیل و پیش‌بینی آینده سعی می‌کند با استفاده از روش‌های زیر، مرحله تصمیم‌گیری را ساده‌تر کند:

  • شفاف‌سازی داده‌هایی که بشر در اختیار دارد
  • بررسی و تحلیل وقایع به‌گونه‌ای که قابل‌درک باشند
  • شناسایی تمام حالات احتمالی آینده
  • بررسی نتیجه تصمیمات کنونی بر وقوع حوادث در آینده.

با توجه به این روش‌ها می‌توان گفت که تحلیل آینده به دو صورت توصیفی و تجویزی امکان‌پذیر است. روش توصیفی یا برون‌یابی، پژوهشگر سعی می‌کند به توصیف حوادثی بپردازد که در آینده اتفاق خواهد افتاد یا ممکن است اتفاق بیافتد. در روش تجویزی یا هنجاری، پژوهشگر سعی می‌کند بر وقایعی متمرکز شود که حتما در آینده بشر اتفاق می‌افتد.

استفاده از روش تجویزی کمک می‌کند که فرد بتواند علایق خود را بهتر بشناسد و تصویر واضح و واقعی‌تری از آینده داشته باشد. بدون تردید زمانی که آینده پژوهی بتواند تصویر واقعی از آینده ترسیم کند و فرد بداند فعالیت‌های او چه نتیجه‌ای در آینده دارد، برای دستیابی به اهداف خود تلاش بیشتری می‌کند.

سخن پایانی

اگر تاریخ را مرور کنیم با حوادث و وقایع عظیمی روبرو می‌شویم که بشر برای مقابله با آنها آمادگی نداشته است. عدم آمادگی بشر در بسیاری از موارد جهان را تا مرز نابودی پیش برده است.

محققین بر این باورند که پیش‌بینی حوادث احتمالی آینده و یافتن راهکار مناسب برای مقابله با آن می‌تواند تاثیری مطلوب در آینده داشته باشد. آنها معتقد هستند آینده پژوهی می‌تواند تصمیم‌گیری را ساده و هدفمند کند.

به عبارت ساده، آینده‌پژوهان بر این باور هستند اگر افراد تصوری واقعی از نتایج اعمال و رفتار خود در آینده جهان داشته باشند با دقت بیشتری عمل می‌کنند؛ و مهم‌تر از همه، اگر بتوان تصویر حقیقی از نتایج تلاش بشر در آینده ترسیم کرد می‌توان این نسل را برای پیشبرد اهداف مصمم‌تر کرد.

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *